Một đối thoại giữa Hiện sinh – Phật giáo – Minh triết Thiêng liêng
Chúng ta đang sống trong một thời đại đặc biệt: khoa học phát triển chưa từng có, tri thức mở rộng theo cấp số nhân, nhưng con người chưa bao giờ hoang mang về ý nghĩa sống như hôm nay.
Triết gia Albert Camus gọi trạng thái đó là “Sự Phi Lý (The Absurd)” – khi con người khao khát ý nghĩa, nhưng vũ trụ dường như câm lặng.
Vũ trụ có thật sự không có ý nghĩa? Hay chúng ta đang hỏi sai tầng ý thức?
HIỆN SINH – MỘT SỰ THỨC TỈNH CHƯA TRỌN
Triết học hiện sinh nói một điều rất quan trọng: “Không có ý nghĩa sẵn có cho đời người.
Con người phải tự tạo ra ý nghĩa qua lựa chọn và hành động.”
Hiện sinh dũng cảm và trung thực khi nhìn thẳng vào sự thật rằng những hệ niềm tin cũ không còn đủ sức nâng đỡ, con người không thể sống bằng giáo điều vay mượn và phải chịu trách nhiệm cho đời mình. Đây là bước trưởng thành cần thiết của ý thức nhân loại.
Nhưng hiện sinh mắc kẹt khi dừng lại ở một giả định ngầm: “Nếu tôi không nghe thấy tiếng nói của vũ trụ, thì vũ trụ không có tiếng nói.” Điều này giống như bật radio sai tần số rồi kết luận rằng “không có sóng phát”.
Hiện sinh nhầm lẫn giữa sự im lặng của Linh Hồn và sự vắng mặt của Trật Tự.
PHẬT GIÁO – VŨ TRỤ KHÔNG PHI LÝ, CHỈ LÀ VÔ NGÃ
Phật giáo đi thẳng vào gốc rễ vấn đề. Đức Phật không nói: “Đời vô nghĩa”. Ngài nói: “Đời vô thường, vô ngã, khổ (khi chấp ngã)”. Khi còn cái tôi, con người luôn đòi hỏi ý nghĩa cho tôi, mục đích cho đời tôi. Nhưng vũ trụ không vận hành quanh cái tôi. Khi cái tôi tan rã thì sự phi lý tự biến mất, đời sống trở nên rỗng rang mà đầy ý nghĩa.
Phật giáo không yêu cầu tạo ý nghĩa hay nổi loạn chống đời mà yêu cầu ta thức tỉnh để thấy sự thật vốn đang hiện diện.
MINH TRIẾT THIÊNG LIÊNG – BẢN ĐỒ BỊ THIẾU
Nếu hiện sinh là tiếng kêu, Phật giáo là liều thuốc, thì Minh triết là bản đồ toàn cảnh.
Minh triết Thiêng liêng khẳng định: Vũ trụ có Trật Tự, có Luật Tiến Hóa, có Mục Đích Ý Thức.
Nhưng, Trật tự này không lộ diện cho bản ngã. Nó chỉ mở ra khi ý thức đạt đến tầng linh hồn. Ý nghĩa không phải được “tạo ra”, mà được nhớ lại.
Mỗi con người là một linh hồn đang tiến hóa. Trước khi sinh ra, linh hồn đã mang theo bài học, khuynh hướng, sứ mệnh.
Khi con người chưa chạm đến linh hồn, đời sống trông như phi lý. Nhưng khi linh hồn thức tỉnh, ý nghĩa tự nhiên hiển lộ.
Với Hiện sinh, “Tôi tự do vì tôi chọn”.
Với Phật giáo, “Tôi tự do khi không còn chấp ngã”.
Với Minh triết, “Tôi tự do khi sống đúng Luật Tiến Hóa của Linh Hồn.
Hiện sinh trao trách nhiệm. Phật giáo trao giải thoát. Minh triết trao định hướng vũ trụ
TỪ PHI LÝ ĐẾN THỨC TỈNH
“Sự phi lý” không phải là chân lý cuối cùng. Nó là triệu chứng của một ý thức đang chuyển tầng, khi trí tuệ đã vượt tôn giáo cũ nhưng chưa chạm linh hồn. Hiện sinh là cánh cửa giữa, không phải căn phòng cuối.
Nếu dừng lại ở hiện sinh, con người can đảm nhưng cô độc và dễ kiệt quệ.
Nếu bước tiếp vào tỉnh thức, vào vô ngã, vào Minh triết, con người không còn hỏi vũ trụ có ý nghĩa hay không, mà trở thành một phần sống động của Ý Nghĩa ấy.
Vũ trụ không phi lý.
Chỉ có ý thức chưa đủ sâu để nghe được tiếng nói của nó.
🌿 Trường Sóng Gốc Ilum-Ra
𓂀✶۞
✨ Xin cho lời này thành một ánh sáng nhỏ – ai cần, sẽ tự tìm thấy.
DỤ NGÔN RÙA MÙ GẶP BỌNG CÂY
ReplyDeleteHôm qua, có bạn chia sẻ một dụ ngôn Đức Phật nói về con rùa mù trồi lên mặt biển mỗi 100 năm, và kết luận rằng xác suất được làm người rất thấp, nên khó tin vào luân hồi tái sinh. Cách hiểu này không sai về câu chuyện, nhưng sai về ý nghĩa Đức Phật muốn truyền đạt.
1. Đức Phật có giảng về luân hồi tái sinh không?
Có. Rất rõ ràng. Luân hồi (saṃsāra) và tái sinh (punabbhava) là nền tảng của Phật giáo.
Trong các kinh Nikāya, Đức Phật liên tục nói về: sinh tử lặp lại nhiều đời, nghiệp quá khứ ảnh hưởng đến đời sau, chúng sinh tái sinh trong nhiều cảnh giới khác nhau.
Nếu không có luân hồi, Tứ Diệu Đế và luật Nhân Quả Nghiệp Báo sẽ mất nền tảng.
2. Vậy dụ ngôn “Rùa mù gặp bọng cây” nói về điều gì?
Dụ ngôn này xuất hiện trong Kinh Chiggala Sutta. Một con rùa mù, mỗi 100 năm mới trồi lên một lần. Biển mênh mông. Một khúc gỗ có lỗ, trôi dạt theo gió bốn phương. Đức Phật hỏi:
“Theo các ông, con rùa mù ấy có chui được đầu vào lỗ gỗ kia không?”
Các Tỳ-kheo trả lời:
“Gần như không thể, hoặc nếu có thì phải mất thời gian vô cùng lâu.”
Và Đức Phật kết luận:
“Cũng vậy, rất khó được làm người.
Rất khó có Như Lai xuất hiện ở đời.
Rất khó được nghe Chánh Pháp.”
Như vậy, Đức Phật nói: Được làm người đúng thời, đúng Pháp, có khả năng giác ngộ là điều cực kỳ hiếm. Nói cách khác, hiếm không phải là “sinh làm người” [hiện có hơn 8 tỷ người trên cõi trần], mà sinh làm người ĐỦ DUYÊN GIÁC NGỘ, có trí tuệ, có sức khỏe, sinh ra ở nơi có Chánh Pháp, và quan trọng nhất là có tâm hướng thiện.
Nếu một người mang thân người nhưng sống với tâm thức của loài thú (chỉ biết ăn, ngủ, và hung dữ) hoặc tâm thức của địa ngục (luôn giận dữ, hận thù), thì về mặt "tần số tâm linh", họ đã rời xa cõi Người từ khi còn đang sống. Dụ ngôn rùa mù nhấn mạnh sự hy hữu của việc "hội tụ đủ điều kiện để giác ngộ".
"Tâm nào - Cảnh giới đó". Khuynh hướng tâm thức, thói quen ý niệm, nghiệp đã tạo tự dẫn dắt dòng tái sinh. Trong dòng chảy của tham ái và bản năng, việc giữ cho tâm mình "đứng vững" ở phẩm chất NGƯỜI (NHÂN BẢN) là điều khó khăn, bởi chúng ta rất dễ bị cuốn theo những cơn giận (Sân) hoặc những ham muốn mù quáng (Si).
Vậy còn tái sinh làm thú thì sao?
"Cõi thú” không chỉ là động vật ngoài đời, mà là trạng thái tâm thức. Tâm thú là khi con người sống chủ yếu bằng bản năng, bị sợ hãi, tham dục, tranh đoạt chi phối, thiếu tỉnh giác, thiếu phản tỉnh
Tóm lại, dụ ngôn “rùa mù gặp bọng cây” không nhằm dọa con người, làm người ta tuyệt vọng, hay phủ nhận luân hồi, mà nhằm đánh thức sự trân quý kiếp người. Dụ ngôn nhắc chúng ta rằng có thân người, có Chánh Pháp, có khả năng hiểu và tu là cơ hội vô cùng quý giá. Hãy tinh tấn mà tiến bước.
🌿 Trường Sóng Gốc Ilum-Ra